W dniu 1 marca 2025 r. dojdzie do istotnych zmian w strukturze konserwatorskich organów odpowiedzialnych za ochronę zabytków na Mazowszu. Część zadań, które dotąd wykonywał mazowiecki konserwator, przejmie jego stołeczny odpowiednik. To efekt porozumienia podpisanego dzisiaj między samorządem m.st. Warszawy a Wojewodą Mazowieckim. Dzięki tej decyzji nastąpi częściowe przywrócenie sytuacji sprzed 2017 roku.

Dokument nosi tytuł „powierzenia Miastu Stołecznemu Warszawie prowadzenia niektórych spraw z zakresu właściwości Wojewody Mazowieckiego, realizowanych przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków”. Jego sygnatariuszami są Mariusz Frankowski – Wojewoda Mazowiecki i Aldona Machnowska-Góra – Wiceprezydentka m.st. Warszawy. Podczas uroczystości podpisania porozumienia obecni byli również Marcin Dawidowicz, pełniący funkcję Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz Michał Krasucki, który jest Stołecznym Konserwatorem Zabytków.

Aldona Machnowska-Góra wypowiedziała się na temat znaczenia tego kroku dla Warszawy, podkreślając, że idea decentralizacji to coś, co powinno być realizowane zawsze, gdy przynosi korzyści mieszkańcom. Wiceprezydentka zaznaczyła również, że ciągła współpraca między urzędami jest priorytetem, a celem jest załatwianie spraw jak najszybciej, jak najlepiej i jak najbliżej mieszkańców Warszawy.

W wyniku zawartego porozumienia Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków (BSKZ) będzie odpowiadało za koordynację prac związanych z konserwacją i budową przy zabytkach nieruchomych oraz wydawanie zaleceń konserwatorskich. Będzie również zajmowało się sprawami badaniami archeologicznymi oraz zabytkami odkrytymi podczas prac ziemnych. Dodatkowo, BSKZ będzie uprawnione do wydawania pozwoleń na prowadzenie prac konserwatorskich lub budowlanych na terenach wpisanych do rejestru zabytków, obejmujących też tereny zielone i historyczne parki. Zgodnie z tym porozumieniem, BSKZ nie będzie jednak odpowiadać za zabytki ruchome.

Z kolei Mazowiecki Konserwator Zabytków (MWKZ) nadal będzie sprawował pieczę nad zabytkami znajdującymi się w obiektach używanych przez instytucje rządowe, urzędy marszałkowski i wojewódzki oraz ambasady. Do jego obowiązków będzie należało również prowadzenie spraw na terenie pomników historii, takich jak Trakt Królewski, Filtry i zespół cmentarzy wyznaniowych na Powązkach. MWKZ będzie nadal odpowiedzialny za obiekty wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO – Stare Miasto wraz z Zamkiem Królewskim.

Zmiana ta ma na celu płynne przejęcie części obowiązków przez BSKZ, które nie wpłynie negatywnie na bieżące sprawy prowadzone dotychczas przez konserwatora mazowieckiego. Nie przysporzy to również dodatkowych formalności dla wnioskodawców.